İçindekiler

Küreselleşen dünyanın getirdiği kaçınılmaz hız, modern insanı her an bir yarışın içinde tutarken; yavaşlamayı, anı yaşamayı ve köklerimize dönmeyi arzulayanların sığınağı haline gelen "Cittaslow" (Sakin Şehir) hareketi, Türkiye’de ve dünyada her geçen gün daha fazla ilgi görüyor. Hayatın koşturmacasından uzaklaşmak, yerel dokuyu korumak ve doğayla uyumlu bir yaşam sürmek isteyenlerin merakla araştırdığı "Sakin Şehir" unvanı, ülkemizin eşsiz coğrafi ve kültürel zenginliklerine sahip duraklarına ayrı bir değer katıyor. Bu kapsamda en çok sorulan ve merak edilen sorulardan biri de Doğu Anadolu’nun saklı cenneti Erzincan’ın büyüleyici ilçesi hakkında: Kemaliye kaçıncı sakin şehir? Bu sorunun yanıtı, sadece sayısal bir sıralamadan ibaret olmayıp, aynı zamanda bölgenin tarihi derinliğini, eşsiz doğasını ve koruma altına alınan kültürel kimliğini anlamak adına büyük bir önem taşımaktadır.

Cittaslow International Başkanlık Konseyi’nin 26 Mart 2022 tarihinde gerçekleştirdiği toplantıda alınan kararla birlikte, Erzincan’ın tarihi ve kültürel değerleriyle öne çıkan turistik ilçesi Kemaliye, Türkiye’nin sakin şehirler ağına dahil edilmiştir. Yapılan bu resmi ve uluslararası kabul ile birlikte Kemaliye, Türkiye genelinde 21. sakin şehir unvanını alarak adını bu prestijli listeye yazdırmıştır. Türkiye’deki ilk sakin şehir unvanını 2009 yılında İzmir’in Seferihisar ilçesinin almasının ardından, yıllar içinde ülkenin dört bir yanından farklı kültürel dokuya sahip ilçeler bu ağa katılmış; Doğu Anadolu’nun en köklü yerleşimlerinden biri olan Kemaliye de bu hareketin 21. halkası olmuştur.

Eski adı "Eğin" olan Kemaliye, Yukarı Fırat Havzası’nın en çarpıcı coğrafi formasyonlarına ev sahipliği yapar. Tarihi İpek Yolu güzergahında yer alması, yüzyıllar boyunca farklı medeniyetlerin izlerini taşımasını sağlamış; mimari yapısından yerel el sanatlarına, folklorundan mutfak kültürüne kadar zengin bir mozaik oluşturmuştur. İlçenin adının Mustafa Kemal Atatürk tarafından "Kemaliye" olarak değiştirilmesi ise Kurtuluş Savaşı döneminde ilçe halkının gösterdiği vatanseverliğe ve Kuvayımilliye hareketine sunduğu değerli katkılara dayanmaktadır. Tarih boyunca adeta dış dünyadan izole kalmış gibi bakir kalmayı başaran bu özel ilçe, coğrafi yapısının zorluklarını bir avantaja dönüştürerek geleneksel taş evlerini, dar sokaklarını ve özgün mahalle dokusunu günümüze kadar korumayı başarmıştır.

Cittaslow ağına dahil olma süreci, Kemaliye için sadece turistik bir etiket değil, aynı zamanda uzun soluklu ve titiz bir hazırlık döneminin meyvesidir. Yerel yönetimlerin, sivil toplum kuruluşlarının ve yöre halkının ortak iradesiyle yürütülen çalışmalar sonucunda; çevre politikalarından altyapı düzenlemelerine, kentsel yaşam kalitesinden tarım ve zanaatların korunmasına kadar pek çok kriter başarıyla yerine getirilmiştir. İlçenin 30 Nisan 2021 tarihinde UNESCO Dünya Geçici Miras Listesi’ne dahil edilmesi de bu sakin şehir unvanını adeta taçlandıran çok önemli bir kilometre taşı olmuştur. Kemaliye, sahip olduğu bu iki büyük unvanla birlikte hem ulusal hem de uluslararası alanda koruma altındaki özel miraslardan biri haline gelmiştir.

Yavaş şehir felsefesinin temelini oluşturan; gürültü kirliliğinin bulunmadığı, temiz havanın ve suyun hâkim olduğu, insan unsurunun ve komşuluk ilişkilerinin ön planda tutulduğu yaşam tarzı, Kemaliye’nin özünde zaten var olan unsurlardır. 21. sakin şehir olarak tescillenmesi, bu değerlerin sadece bugünkü kuşaklar tarafından korunmasını değil, aynı zamanda gelecek nesillere hiçbir zarara uğramadan aktarılmasını güvence altına almaktadır. Karanlık Kanyonu'nun dramatik ve nefes kesen kayalıklarından Fırat’ın sularına uzanan bu coğrafya, her köşesinde insanı hem geçmişe bir yolculuğa çıkarır hem de modern dünyanın yorucu temposundan uzaklaştırarak ruhsal bir dinlenme vadeder.

Kemaliye’nin Sakin Şehir Yolculuğu ve Geleceğe Mirası

Erzincan’ın doğa ve tarih kokan saklı cenneti Kemaliye, Cittaslow Uluslararası Başkanlık Konseyi’nin kararıyla Türkiye’nin 21. sakin şehri olarak tescillenmiştir. Bu unvan, ilçenin yalnızca coğrafi güzelliklerini değil; geleneksel mimarisini, yerel zanaatlarını, özgün mutfağını ve en önemlisi zamana direnen huzurlu yaşam tarzını uluslararası ölçekte güvence altına almıştır.

Geçmişte Eğin adıyla bilinen ve tarihin derin izlerini taşıyan bu özel ilçe, Karasu Nehri’nin yarattığı muazzam kanyonlar, adrenalin tutkunlarının gözdesi olan sarp Taş Yol ve ahşap pencereli tarihi konaklarıyla modern dünyanın kargaşasından uzaklaşmak isteyenler için adeta bir sığınaktır. Cittaslow ağına katılmasıyla birlikte Kemaliye, sahip olduğu bu ekolojik ve kültürel değerleri bozmadan geleceğe aktarma konusunda büyük bir ivme kazanmıştır.

Sakin Kent Unvanının İlçeye Katkıları

  • Kültürel Sürdürülebilirlik: Geleneksel el sanatları, yöreye özgü lök tatlısı, ceviz ağacından yapılan el emeği el sanatları ve endemik bitki örtüsü koruma altına alınmaktadır.

  • Doğa Dostu Turizm: Karanlık Kanyon’un doğal yapısına zarar vermeden, sürdürülebilir turizm ilkeleriyle bölge kalkınmaktadır.

  • UNESCO Hedefi: Cittaslow unvanının yanı sıra UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’nde yer alan Kemaliye, kalıcı liste için kararlı adımlarla ilerlemektedir.

Sonuç olarak Kemaliye, kaçıncı sakin şehir olduğu istatistiğinin ötesinde, unvanının gerekliliklerini halkıyla ve idarecileriyle birlikte yaşatan; betonlaşmaya karşı doğanın, hıza karşı ise dinginliğin savunucusu olan yaşayan bir açık hava müzesidir. Burayı ziyaret etmek, sadece bir tatil değil, Anadolu’nun kök hücrelerine yapılan zamansız ve huzurlu bir yolculuktur.