Türk otomotiv sanayisinin omurgasını oluşturan ve yolların tozunu attıran Tofaş modelleri, üzerinden yıllar geçmesine rağmen halkın hafızasındaki yerini korumaktadır. Özellikle "Kuş Serisi" olarak adlandırılan Şahin, Doğan ve Kartal gibi efsanevi modeller, Türk milletinin ortak hatıralarında derin izler bırakmıştır. Peki, milyonlarca vatandaşın hayalini süsleyen, demir kaplı sokakların vazgeçilmezi Tofaş üretimi ne zaman bitti? Bu sorunun yanıtı tek bir yılla sınırlı olmayıp, modelden modele ve iç pazardan ihracat pazarlarına göre değişiklik göstermektedir.

1. Türkiye'de Tofaş Kuş Serisi Üretiminin Sonu

Türkiye sınırları içerisinde Tofaş fabrikasında bayrak taşıyan "Kuş Serisi" araçların üretim serüveni, değişen emisyon standartları, güvenlik normları ve pazarın yenilenen dinamikleri sebebiyle aşamalı olarak sonlandırılmıştır:

  • Serçe Modeli: Murat 124'ün mirasçısı olan Serçe, 1994 yılında Türkiye'deki bantlara veda etmiştir.

  • Doğan ve Kartal: Üst segment sedan ve station wagon konforu sunan bu modellerin Türkiye'deki ana montaj üretimi 2002-2003 yıllarında durdurulmuştur.

  • Şahin Modeli: Serinin en uzun soluklu yerli üyesi olan Şahin, Türkiye pazarında 2002 yılına kadar ana hatlarıyla üretilmiş, sonrasında ise ihracat ve CKD (demonte) sevkiyatları nedeniyle bir müddet daha gündemde kalmıştır.

Avrupa emisyon normlarının (Euro standartları) Türkiye'de zorunlu hale gelmesi, karbüratörlü ve eski tip motor teknolojisine sahip bu araçların sıfır araç pazarındaki yaşam döngüsünü kaçınılmaz olarak kapatmıştır.

2. Uluslararası Pazar ve Globalde Üretimin Bitişi

Türkiye'deki fabrikalarda ana üretim bittikten sonra bile, Tofaş'ın ikonik modellerine olan talep dış pazarlarda bir süre daha devam etmiştir. Özellikle Mısır (Nasr firması ortaklığıyla) ve Etiyopya gibi ülkelerde Şahin modelinin üretimi lisans hakları çerçevesinde sürdürülmüştür.

Ancak global ölçekte de yaprak dökümü yaşanmış; Etiyopya'da Holland Car firması tarafından "DOCC" adı altında üretilen son Tofaş temelli araçların üretimi 2010 yılında tamamlanmıştır. Bu tarih, kelimenin tam anlamıyla Tofaş Kuş Serisi'nin dünya üzerindeki sıfır kilometre üretim serüveninin resmi son noktası olmuştur.

Doğan, Şahin ve Kartal modellerinin üretim hatlarından tamamen çekilmesi, Türk otomotiv sektöründe yerli üretim bilincinin ve ekonomik aile arabası konseptinin evrilmesinde yeni bir dönemin kapısını aralamıştır. Bugün ikinci el pazarında ve modifiye tutkunları arasında yaşatılan bu araçlar, endüstriyel tarihimizin en karakteristik simgeleri arasında anılmaya devam etmektedir.