Günümüzün hızla akıp giden dijital dünyasında, kalabalık metropollerin gürültüsünden ve sürekli bir yere yetişme çabasından bunalanların sayısı her geçen gün artıyor. İşte tam da bu noktada, hayatın ritmini yavaşlatmak, doğayla yeniden bağ kurmak ve yerel kültürü korumak amacıyla ortaya çıkan uluslararası bir hareket karşımıza çıkıyor: Cittaslow, yani bilinen adıyla Sakin Şehir hareketi.

Cittaslow Nedir ve Ne Anlama Gelir?

İtalyanca "città" (şehir) ve İngilizce "slow" (yavaş) kelimelerinin birleşiminden oluşan Cittaslow, ilk olarak 1999 yılında İtalya’da başlatılan bir yerel kalkınma modelidir. Küreselleşmenin şehirleri birbirinin aynısı haline getirmesine, her köşe başında aynı zincir dükkanların açılmasına ve yerel kimliklerin kaybolmasına karşı bir tepki olarak doğmuştur.

Bir yerin "sakin şehir" unvanını alabilmesi için nüfusunun genellikle 50 binin altında olması şartı aranır. Ancak mesele sadece az nüfusa sahip olmak değildir. Şehirlerin çevre politikalarından altyapıya, tarihi ve mimari dokunun korunmasından yerel zanaatların ve mutfak kültürü değerlerinin yaşatılmasına kadar onlarca katı kriteri yerine getirmesi gerekir. Bu ağa katılan şehirler, sembolü olan sevimli salyangoz logosunu taşımaya hak kazanırlar.

Türkiye’de Sakin Şehir Hareketi Nasıl Başladı?

Türkiye, Cittaslow felsefesiyle 2009 yılında İzmir’in tarihi ilçesi Seferihisar’ın bu ağa dahil olmasıyla tanıştı. Seferihisar’ın başlattığı bu akım, kısa süre içinde yurdun dört bir yanındaki eşsiz coğrafi ve tarihi güzelliklere sahip ilçeler tarafından benimsendi. Karadeniz’in yaylalarından Ege’nin mavi kıyılarında yer alan huzurlu kasabalara, İç Anadolu’nun tarihi köylerinden Doğu Anadolu’nun saklı cennetlerine kadar pek çok yer bu unvanı almak için aday oldu ve başardı.

Bu hareket sayesinde;

  • Yerel tohumlar korunmakta ve gelecek nesillere aktarılmaktadır.

  • Geleneksel el sanatları ve yerel üreticiler desteklenmektedir.

  • Büyükşehirlerden kaçan gezginler için alternatif, çevreye duyarlı turizm rotaları oluşmaktadır.

  • Şehirlerin özgün mimarisi ve doğal yaşam alanları betonlaşmadan korunmaktadır.

Bu rehber yazımızın ilk bölümünde Cittaslow kavramının temellerini ve Türkiye’deki doğuş hikayesini inceledik. Yazının devamında ise Ege, Karadeniz ve Akdeniz başta olmak üzere Türkiye’nin tescilli sakin şehirlerinin detaylı listesine ve her birinin kendine has özelliklerine yakından bakacağız.