Abbasiler Sünni mi?

Abbasiler ve Büveyhiler: Sünni İmparatorluk ile Şii Yükseliş

Abbasiler, İslam tarihinde Sünni Müslümanların liderliği altında hüküm süren önemli bir hanedandır. 750 yılında Emeviler’i devirerek iktidara gelen Abbasiler, merkezlerini Şam’dan Bağdat’a taşıyarak İslam dünyasının en parlak dönemlerinden birini yaşantı. Abbasi Halifeliği, hem dini açıdan Sünni kimliğini korurken, bilim, sanat ve felsefe alanlarında da büyük gelişmelerin yaşandığı bir dönemdir.

Yine de, zamanla merkezi otorite zayıflamaya başladı. En büyük darbelerden biri, 10. yüzyılda gerçekleşti. Ali ibn Buya ve kardeşleri tarafından kurulan Büveyhiler, İran merkezli Şii bir hanedandı. 945 yılında Bağdat’a giren Ali ibn Buya, Abbasi halifesini resmen görevde bıraktı ve gerçekte tüm gücü ele geçirdi. Bu olay, Sünni Abbasi halifeleri için hem siyasi hem de sembolik bir aşağılamaydı.

Halifeler hâlâ dini lider olarak kabul ediliyordu ama gerçek iktidar, artık Büveyhiler’in elindeydi. Bu durum, İslam siyasi tarihinde önemli bir dönüm noktasıydı. Abbasiler Sünni kimliğini korumaya devam etti, ancak güçlerinin büyük kısmını kaybetti.

Abbasiler’in sürgün edilmesi değil, gölgeye itilmesi, İslam dünyasında mezhepsel dengelerin nasıl değiştiğinin çarpıcı bir örneği oldu. Güç, Sünni merkezden Şii kökenli hanedanlara kaymaya başlamıştı. Bu geçiş, yalnızca siyasi bir değişimi değil, aynı zamanda bölgesel ve kültürel dinamiklerin dönüşümünü de yansıtıyordu.