Abdülhamid Kıbrıs'ı İngilizlere Kiraladı mı?

Abdülhamid, Kıbrıs'ı 1878'de İngilizlere kiraladı. Ancak bu işlem, klasik bir gayrimenkul kiralaması değil, Rus tehdidine karşı stratejik bir askeri ittifakın parçasıydı. Osmanlı Devleti, adanın yönetimini İngilizlere devretse de hukuki sahiplik iddiasını korudu.

Hüseyin Paşa-Disraeli Protokolü

1878'de imzalanan protokol, Osmanlı'nın iç sıkışmışlığının bir yansımasıydı. Rusya'nın Boğazlar üzerinden tehdit oluşturması üzerine, İngiltere'den siyasi ve askeri destek karşılığında Kıbrıs'ın yönetimi devredildi. Bu hamle, İtilaf Devletleri'ne karşı denge kurma çabasının bir parçasıydı.

İngiltere, adayı fiilen işgal ederken Osmanlı hâlâ resmen toprak sahibiydi. Bu durum, 1914'e kadar devam etti. İngiltere, adayı "kiralık" bir alan olarak kullanırken, Osmanlı yönetimi bu durumu hukuken kabul etmemeye çalıştı.

1914 ve Sonrası

Birinci Dünya Savaşı'nın patlak vermesiyle dengeler değişti. Osmanlı'nın İttifak Devletleri safında savaşa girmesi üzerine İngiltere, 5 Kasım 1914'te Kıbrıs'ı resmen ilhak etti. Bu tarih, adanın statüsünün kalıcı olarak değiştiği noktadır. 1878'deki geçici kiralama, 1914'te kalıcı bir egemenlik değişikliğine dönüştü.

Abdülhamid'in kararı, o dönemin jeopolitik koşulları altında pragmatik bir çözüm olarak değerlendirilir. Kısa vadede güvenliği sağlarken, uzun vadede Osmanlı'nın Kıbrıs üzerindeki haklarını zayıflattı.