Abdülhamit Han kim indirdi?

Sultan II. Abdülhamid Kimin Elinde Tahttan İndirildi?

Sultan II. Abdülhamid, 33 yıl süren saltanatının ardından 1909 yılında tahttan indirildi. Bu tarihi olay, İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin başlattığı Birinci Meşrutiyet’in ilanı ile değil, daha çok iç çekişmeler ve siyasi bunalımın doruğa erişmesiyle gerçekleşti.

Asıl kararı veren, salt bir siyasi parti ya da ordu bünyesi değil, dönemin dini otoritesi olan Şeyhülislam Ziyaeddin Efendi oldu. Elmalılı Hamdi Yazır’ın hazırladığı fetvaya “elcevap, olur” notunu ekleyerek mühürleyen Şeyhülislam, böylece padişahın halifeliğinden de düşürülmesine dini meşruiyet kazandırdı. Bu fetva, salt siyasi bir devirme değil, dini bir gerekçeyle meşrulaştırılmış bir müdahale olarak tarihe geçti.

II. Abdülhamid’in tahttan indirilişi, özellikle I. Dünya Savaşı öncesi Osmanlı siyasi yapısındaki derin çatlakları göstermesi bakımından önemlidir. Artık sultan değil, Meşrutiyet’in yeniden ilanı ile parlamento ön planda yer almaya başladı. Bu süreç, Osmanlı Devleti’nde modernleşmeye yönelik çabaların yanı sıra, geleneksel otoritelerin çöküşünün de sembolü haline geldi.

27 Nisan 1909’da gerçekleşen bu olay, bir dönemin kapandığını, ancak yeni bir belirsizlik döneminin başladığını işaret etti. Abdülhamid’in düşüşü, yalnızca bir hükümdarın devrilmesi değil, Osmanlı’nın artık eskisi gibi yönetilemeyeceğinin de işaretiydi.