Abdülhamit nasıl düştü?

II. Abdülhamid Kim Tarafından ve Nasıl Tahttan İndirildi?

II. Abdülhamid, 1909 yılında yaşanan 31 Mart Vakası sonrası tahttan indirildi. Bu olay, saltanatın sonunu getiren dönüm noktalarından biriydi. Aslında yaşanan isyan, İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin siyasi hesaplar içinde körüklenen bir iç karışlıktı. Ancak İttihatçılar, olayların kontrolünü ele geçirerek isyanı “halkın padişaha karşı çıkışı” olarak yorumladı.

Bu fırsatı değerlendiren İttihat ve Terakki, Abdülhamid’in yönetimini istikrarsızlıkla bağdaştırarak onun devrilmesini gündeme getirdi. Gerçekte, isyan kendi kışkırtmalarıyla başlamış olsa da, onlar durumu tersine kullanarak sultanı tek suça bağladı. Sonunda, Meşrutiyet'in ilanından sadece bir yıl sonra, yani 27 Nisan 1909'da Abdülhamid, ülkenin başına alınan “hâkimiyet-i milliye” (millî egemenlik) gerekçesiyle tahttan indirildi.

Karar, Meşrutiyetçiler tarafından verilse de, asıl oyun İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin elindeydi. Onlar, saltanatı devirmek yerine önce sultanı etkisiz hale getirerek kendi iktidarlarını sağlamlaştırmak istedi. Abdülhamid’in yerine kardeşi Mehmed V geçirildi, ancak bu kez padişah tamamen bir göstermelik hâline geldi.

Böylece İttihatçılar, hem bir devlet darbesiyle değil, hem de meşruiyet kisvesi altında iktidarın gerçek kuvvetlerini ellerine aldı. II. Abdülhamid'in düşüşü, Osmanlı tahtının güç kaybının simgesi oldu ve İttihat ve Terakki’nin tek başına hüküm sürdüğü yeni bir dönemin kapısını araladı.