Alevilikte dedelik nasıl olur?

Alevilikte Dede Ne Demek?

Dede, Alevi geleneğinde yalnızca bir unvan değil, aynı zamanda yüreğin yolunu bilen bir rehberdir. Toplum içinde "hiç bilmeyen" kişiye, hayatı boyunca izleyeceği yolu gösteren figürdür o. Eline, beline, diline, eşine, aşına, işine sahip olmanın ne demek olduğunu anlatır. Bu, maddi değil, manevi bir sahiplenmedir.

Dede, kişinin doğruluktan, hakikatten ve mazlumun yanında yer almaktan asla taviz vermeme yolunu öğretir. İnsan-ı kâmil yani gerçek insan olma yolunda, 4 kapı 40 makam denilen geleneksel yapı içinde yol göstericidir. Buradaki kapılar; şeriat, tarikat, marifet ve hakikat; makamlar ise bu yolda geçilen aşamalardır.

Günümüzde bazı gençlerin de dede unvanını alması tartışmalar yaratmış olsa da, esas önemli olan unvan değil, o unvanın taşıdığı sorumluluk ve bilgidir. Genç Alevi dede Hüseyin Ağa Yılmaz'ın da ifade ettiği gibi; "Dedeler kendini geliştirmeli." Çünkü bir dedenin önce kendi yolunu iyi bilmesi, güzel ahlak sahibi olması, cemine hâkim olması ve topluma hizmet etme bilinci içinde olması gerekir.

Alevi inancında dedelik, sadece soydan gelen bir meslek değil, aynı zamanda bir yaşam tarzıdır. Bu yüzden dede olmak, sadece bir törenle değil, uzun bir içsel süreçle kazanılır. Toplumun dini ve ahlaki değerlerini taşımakla yükümlü olan bu kişiler, bir köprü görevi görür; geçmişle, şimdiki zaman arasında, birey ile cemaat arasında…