Bir kelimenin isim mi fiil mi olduğunu nasıl anlarız?

Bir Kelimenin İsim mi Fiil mi Olduğunu Nasıl Anlarız?

Türkçe’de bir kelimenin isim mi yoksa fiil mi olduğunu anlamak, bazen kafa karıştırıcı olabilir. Oysa ki bu ayrımı yapmak aslında oldukça basit. Asıl önemli olan, kelimenin köküne değil, son haline bakmaktır.

Örneğin “yaz” kelimesi düşünelim. Bu kelime tek başına hem isim hem de fiil olabilir ama anlam ve kullanım bağlamına göre değişir. Ancak asıl ayrımı yapmak için kelimenin sonuna “-mak” ya da “-mek” ekleyerek deneme yaparız. Eğer “yazmak” denildiğinde anlamlı bir fiil oluşuyorsa, bu durumda “yaz” fiil köküdür. Yani “yaz” burada bir fiildir.

Fakat dikkat: “Yazmak” kelimesini bir isim haline getirdiğimizde, mesela “yazmak bir sanattır” dediğimizde, bu kez “yazmak” isim olarak kullanılmış olur. Yani aynı kelime, alındığı cümleye göre isim ya da fiil olabilir. Burada önemli olan, kelimenin o anki işlevidir.

Bu nedenle bir kelimenin isim mi fiil mi olduğunu anlamak için tek başına kelimenin kökünü değil, içinde geçtiği yapıyı ve cümlenin bağlamını dikkate almak gerekir. Basit bir yöntem olan “-mak/-mek” eki denemesi işe yarasa da, kelimenin cümledeki kullanımının bilinmesi en güvenilir yoldur.

Dil bilgisini içselleştikçe, bu tür ayrımı yapmak neredeyse otomatik hâle geliyor. Yine de bu küçük ipuçları, özellikle yeni öğrenenler için büyük kolaylık sağlıyor.