Büveyhiler Türk mü?

Büveyhiler: Türk mü, İranlı mı?

Büveyhiler, 10. ve 11. yüzyıllarda İran ve Irak’ın önemli bir bölümünde hüküm süren etkili bir hanedandı. Ancak bu hanedanın mensuplarının Türk kökenli olmadığı kesindir. Aslında, Büveyhîler Deylem kökenlidir. Deylemler, İran’ın kuzeyinde, Mazenderan ve Gilan bölgelerinde yaşayan İranlı bir topluluktur.

945 yılında Bağdat’a giren Ahmed el-Büveyhi, Abbasi Halifeliği üzerinde siyasi nüfuz kurarak tarihe geçti. Bu tarihten itibaren Büveyhîler, halifelerin gerçek gücünü ellerinde tutmaya başlamış, "Büyük Emir" (El-Büveyhiyyûn) unvanıyla yönetimi devraldı. Ancak dikkat edilmesi gereken nokta, onların hem hem de Şii mezhebine mensup olmasıdır. Bu yönleriyle, Abbasi dönemine damga vuran Sünni merkezî otoriteye karşı farklı bir dini ve kültürel dengenin oluşmasına yol açtılar.

İran tarihindeki yerleri düşünüldüğünde, Büveyhîler sadece siyasal bir güç değil, aynı zamanda İran’ın İslam sonrası kimliğinin yeniden canlanmasında önemli bir rol oynadı. Onların dönemlerinde Fars dili ve kültürü öne çıktı, saraylarda İran gelenekleri canlandırıldı.

Özetle, Büveyhiler ne Türk ne de Arap kökenliydi. İran’ın yerel bir kolu olan Deylemlerden gelen bu hanedan, Ortaçağ İslam dünyasında önemli bir İran-Şii hareketinin öncüsü olarak tarihe geçmiştir.