Eski Türkçe Güneş ne demek?

Eski Türkçede “Güneş” Ne Demek?

Güneş, bugün bildiğimiz anlamı olan “gökten yeryüzüne ışık ve ısı veren yıldız” anlamına gelir. Ama bu kelimenin kökenine baktığımızda, çok daha eski bir tarihe uzanan bir hikâyeyle karşılaşıyoruz. Aslında “güneş” sözcüğü, Orta Türkçe’de “küneş” olarak geçer. Bu da Eski Türkçeye kadar uzanan bir kelimeden türemiştir.

Dil bilimciler, özellikle Sevan Nişanyan’ın kayıtlarına göre, “küneş” kelimesi doğrudan “gün” anlamındaki kün kökünden gelir. Bu köke Orta Türkçe’deki -(g)A eki eklenerek “küne” oluşturulmuş; buradan da “gün ışımak, aydınlanmak” anlamına gelen bir fiil haline gelmiştir. Daha sonra Türkiye Türkçesi’nde bu kelimede +Iş eki kullanılarak “küne-ış” yani “güneş” şekli ortaya çıkmış.

İlginç bir detay: “Güneş” kelimesinin yazılı bir Eski Türkçe örneği bulunmasa da, dilsel yapı ve karşılaştırmalar sayesinde bu gelişim süreci büyük ölçüde aydınlatılmış. Türkçenin tarihsel derinliği, böyle kelimeler üzerinden görebildiğimiz kadarıyla oldukça zengin.

Yani bir sonraki sefer gökyüzünde güneşi gördüğünüzde, sadece bir gök cismi değil, binlerce yıllık dil mirasının bir ürünü olduğunu da aklınızda tutabilirsiniz.