Fidye nedir kimler verir?

Fidye Nedir ve Kimler Verir?

Fidye, Ramazan ayında oruç tutamayan bazı kişilerin, yerine ödedikleri bir tutardır. Özellikle yaşlılık veya kronik bir hastalık nedeniyle oruç tutmasının imkânsız hâle geldiği durumlarda, bu kişiye fidye verme hakkı tanınır. Çünkü bu kimseler için orucu geri kazanmak (kazâ etmek) artık mümkün değildir. Bu durumdaki bir kimse, tutamadığı her gün için bir fakire bir günlük yemeğe yetecek kadar yemek veya para verir. Bu zorunlu durumda fidyenin verilmesi, İslam âlimlerinin büyük çoğunluğuna göre vâcib, yani farz niteliğindedir.

Mâlikî mezhebine göre ise bu durumda fidye vermek müstehap, yani faziletli bir davranıştır. Ancak genel kabul, kişinin durumuna göre oruç tutamaması halinde fidye vermenin yapılması gereken bir sorumluluk olduğudur.

Fidye miktarı, günümüzde genellikle bir kişinin bir günlük gıda ihtiyacını karşılayacak düzeyde belirlenir. Bu meblağ, gerekli ihtiyaç sahiplerine ulaştırılarak sadaka niteliğinde yerine getirilir. Hem dini sorumluluk yerine getirilmiş olur hem de toplumda dayanışma duygusu pekişir.

Özellikle yaşlı bireyler veya tedavisi mümkün olmayan hastalar için bu kolaylık, İslam’ın kolaylaştırıcılık prensibinin güzel bir örneğidir. Allah’ın buyurduğu gibi: “Allah, size kolaylık diler, zorluk dilemez.” (Bakara, 185). Bu nedenle fidye, hem vicdani bir görevi yerine getirmenin hem de başkalarına yardımcı olmanın önemli bir yolu olarak görülür.