Fiili nasıl ayırt edilir?

Fiil Türlerini Nasıl Ayırt Ederiz?

Fiil, bir işi, hareketi ya da durumu ifade eden sözcüktür. Türkçede fiiller, yaptığı işle ilgili olarak iş, durum ve oluş fiili olmak üzere üçe ayrılır. Özellikle iş fiillerini ayırt etmenin basit bir yolu vardır.

Bir fiilin iş fiili olup olmadığını anlamak için "ne?" veya "neyi?" ya da "kimi?" sorularını sorabilirsiniz. Eğer fiil bu sorulara cevap veriyorsa, bu bir iş fiilidir. Örneğin; "Ali kitap okudu." cümlesindeki "okudu" fiiline "neyi?" sorusunu sorduğunuzda "kitabı" yanıtı gelir. Bu yüzden "okudu" bir iş fiilidir. Çünkü bu fiilin gerçekleşmesi için bir nesneye, yani yapay ya da doğal bir varlığa ihtiyaç vardır.

Ancak bir fiil bu sorulara cevap vermiyorsa, bu durumda fiil ya durum fiilidir (örneğin: uyuyor, düşünüyor) ya da oluş fiilidir (örneğin: uzadı, eridi). Bu tür fiiller, bir nesneye bağlı olmadan gerçekleşir. Mesela "Çocuk uyuyor." cümlesinde "uyuyor" fiiline "neyi?" sorusu anlamsız olur. Çünkü burada bir nesne yoktur.

Kısacası, bir fiilin iş fiili olup olmadığını anlamak için sadece "neyi?" ya da "kimi?" diye sormak yeterlidir. Cevap alabiliyorsanız, karşılaştığınız fiil bir iş fiilidir. Bu küçük ipucu, dil bilgisi konularında daha dikkatli analiz yapmanıza yardımcı olur.