Fiilimsiyi niteleyen zarf mı sıfat mı?

Fiilimsiyi Niteleyenler: Sıfat mı, Zarf mı?

Fiilimsi, cümlemizde fiil köklerinden alınarak isim, sıfat veya zarf görevi üstlenebilen kelimelerdir. Ancak fiilimsiyi niteleyen kelimeler konusunda sıkça karışıklık yaşanır. Genellikle "bu kelime sıfat gibi kullanılıyor, o hâlde sıfattır" denir ama bu doğru değildir.

Gerçekte, fiilimsinin kendisi isim, sıfat ya da zarf olabilir. Ancak onu niteleyen kelimeler genellikle zarf görevindedir. Örneğin: “Az konuşan çocuk sırayla çıktı.” cümlesinde “az” kelimesi “konuşan” fiilimsisini nitelemektedir. Burada “az” bir miktar belirttiği için sıfat gibi görünebilir ama fiil kökenli bir yapıyı nitelediği için zarf olarak kabul edilir.

Yine “hızla koşan sporcu yarışmayı kazandı” cümlesinde “hızla” zarfı, “koşan” fiilimsisini nitelemiştir. “Hızla” kelimesi fiile yön veren, nasıl sorusuna cevap veren bir ifade olduğu için burada zarf işlevi görür.

Dilbilgisi kurallarında, fiilimsileri niteleyen kelimelerin görevi sıfat değil, zarf olur. Çünkü bu kelimeler fiilimsinin eylem niteliğini vurgular, ne kadar, nasıl, ne zaman gibi sorulara cevap verir. Bu yüzden “fiilimsiyi niteleyen sıfattır” düşüncesi bir yanılgıdır.

Kısacası, fiilimsiyi niteleyen kelimelerin görevi zarftır. Bu, Türkçenin yapısal tutarlılığı içinde iyi öğrenilmesi gereken temel bir kuraldır.