Hz. İbrâhim hangi oğlunu kesmesi?

Hz. İbrâhim ve Büyük Bir Sınav: İsmâil’in Kurbanlık İçin Sevkı

İslâm geleneğinde büyük bir imtihan öyküsü olarak anılan Hz. İbrâhim’in oğlunu kurban etme hikâyesi, yürek burkan bir teslimiyeti yansıtır. İbn İshak’ın rivayetine göre, bir gün Hz. İbrâhim rüyasında kendisine “Oğlun kurban olacak” denir. Bu rüya, Allah’ın emri olarak kabul edilir. O sırada İsmâil henüz küçük, koşup oynayacak bir yaşta, babasına bağlı, saf bir çocuktur.

Hz. İbrâhim, bu emri yerine getirmek üzere Mekke’ye doğru yola çıkar. Yolda İsmâil’e “Oğlum, birlikte odun kesmeye gidelim” der; ondan bir ip ve bir bıçak almasını ister. Bu basit talep, arkasında derin bir anlam taşır: bir babanın oğluna son defa birlikte iş yapmak istemesi, onu hazırlaması, ona saygısı.

İslâm geleneğinde bu olayın protagonistı genellikle İsmâil olarak kabul edilir. Kur’an’da doğrudan isim verilmese de, pek çok tefsir ve sîre kaynakları, Hz. İbrâhim’in kurban edilmeye gönderilen oğlunun İsmâil olduğunu belirtir. Ancak bazı rivayetlerde İshak’tan da bahsedilir. Yine de İbn İshak gibi önemli bir sîre âliminin aktardığı bu versiyon, İsmâil’in kurban edilmek üzere seçildiğini açıkça ifade eder.

Ne var ki, o an gelip çattığında, Allah ona bir kestane gönderir ve İbrâhim’in sadakati kabul edilir. Bu hikâye, Ramazan’ın ardından kutlanan Kurban Bayramı’nın temelini oluşturur; müminlere, teslimiyet, inanç ve fedakârlık dersi verir.