İtfaiye kim buldu?

İstanbul İtfaiyesi'nin Kökeni

Türkiye'de modern itfaiyenin temelleri, Osmanlı İmparatorluğu döneminde atılmıştır. İlk olarak Ahmet ve Sadrazam Damat İbrahim Paşa’nın emirleriyle Yeniçeri Ocağı'na bağlı bir birlik kurulur. Bu birlik, Gerçek Davut’un komutasında, yangın söndürme görevi üstlenir ve adı verilen Tulumbacı Ocağı olarak tarihe geçer. Bu ocak, İstanbul'da yangınlara müdahalede önemli bir rol oynar ve günümüze kadar uzanan itfaiye geleneğinin başlangıcı kabul edilir.

Tulumbacılar, o dönemde sadece yangın söndürmekle kalmaz, aynı zamanda şehirdeki güvenlik düzeninin bir parçası olarak da görev yapar. Ancak zamanla Yeniçeri Ocağı, iç karışıklıklar ve reform karşıtı duruşu nedeniyle giderek sarsılır. Nihayetinde II. Mahmut, 1826 yılında Vaka-i Hayriye olarak bilinen olayla Yeniçeri Ocağı'nı kaldırır. Bu önemli adım, hem askeri sistemin yeniden yapılandırılmasında hem de modernleşme sürecinde kilit bir dönüm noktası olur.

Yeniçerilerin dağıtıldığı bu süreçte, Tulumbacı Ocağı da etkilenir. Ancak yangınla mücadele ihtiyacı devam ettiği için, daha düzenli ve modern bir yapıya geçiş zorunlu hâle gelir. Bu da, ilerleyen yıllarda İstanbul’da modern itfaiye teşkilatının kurulmasına zemin hazırlar.

Bugün İstanbul Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Daire Başkanlığı olarak hizmet veren yapı, tarihin derinliklerinden gelen bu cesur adımların bir mirasıdır. Yangın tehlikesi, yüzyıllar boyunca değişse de, itfaiyenin insanlığı kurtarma görevi hep aynı kalmıştır.