Ne hangi ögedir?

Nesne Nedir ve Cümlede Nasıl Bulunur?

Bir cümleyi kurarken kullandığımız belli ögeler vardır. Bunlardan biri de nesnedir. Nesne, öznenin yaptığı işten etkilenen, yani eylemin yönelmiş olduğu öğedir. Örneğin, “Ali kitap okudu.” cümlesinde Ali öznedir, okudu fiildir. Peki, Ali ne okudu? “Kitap” – bu kelime, eylemden etkilenen öğe yani nesnedir.

Nesne, sadece geçişli fiillerin bulunduğu cümlelerde yer alır. Geçişli fiiller, bir nesneye ihtiyaç duyan fiillerdir. Yani eylem doğrudan bir şeye ya da birine yönelirse, o kelime nesne olur. Bu durumda nesneyi bulmak için yükleme “ne, neyi, kimi?” sorularını sorarız. Cevap, nesneyi verir.

Örneklerle açıklayalım: “Annesine hediye aldı.” cümlesinde “Annesine” kime sorusuna cevap verir ama eylemden doğrudan etkilenen kişi değil. “Hediye” ise “neyi” sorusunun cevabıdır ve fiilin nesnesidir. Çünkü alınan şey odur.

Geçişsiz fiillerin bulunduğu cümlelerde ise nesne olmaz. Örneğin, “Çocuk uyuyor.” cümlesinde eylem bir şeye yönelmediği için nesne yoktur.

Bu nedenle, bir cümlede nesne olup olmadığını anlamak için önce fiilin geçişli mi geçişsiz mi olduğuna bakmak gerekir. Sonra da “ne, neyi, kimi?” sorularıyla nesne kolayca bulunabilir.