Oldukça gittikçe zarf-fiil mi?

“Oldukça” ve “Gittikçe” Fiilimsi mi?

“Oldukça” ve “gittikçe” ifadeleri, dil bilgisi konularında sıkça tartışılan kelimelerden biridir. Özellikle fiilimsi (eylemsi) konusuna çalışan öğrenciler, bu sözcüklerin -dıkça, -ce, -ca eklerinden dolayı zarf-fiil olduğunu sanabilir. Oysa durum biraz daha ince.

Gerçek şu ki, “oldukça” ve “gittikçe” kök olarak fiil anlamında başlasa da, kullanıldıkları bağlamlara göre anlamını tamamen değiştirebilir. Örneğin, “oldukça başarılı” ifadesindeki “oldukça”, “epeyce”, “çok” anlamında bir belirtme zarfına dönüşür. Bu durumda cümlenin anlamı “Oldiğimiz kadar başarılı” değil, “Çok başarılı” olur. Yani fiilimsi olarak değil, zarf olarak işlev görür.

Benzer şekilde, “gittikçe” kelimesi de zamanla artma, azalma veya değişme durumunu anlatırken kullanılır. “Gittikçe soğuyor” dendiğinde, “gitmek” fiilinin zarf-fiil formu değil, “zamanla” anlamında bir zarf olarak kullanılır. Hatta çoğu zaman bu yapılar fiilimsi gibi görünse de, özünde fiil anlamı taşımadıkları için fiilimsi sayılırlar.

Dil bilgisinde önemli olan, bir kelimenin sadece ekini değil, bağlamdaki işlevini de anlamaktır. “Oldukça” ve “gittikçe” gibi ifadeler, yapısal olarak fiilimsi izi taşıyabilse de, kullanıldıkları yerde anlamını yitirip sadece zarf görevi görürler. Bu nedenle, “oldukça iyi” gibi bir ifadede bu kelimeler fiilimsi kabul edilmez.