Psikoloji benmerkezcilik nedir?

Psikolojide Benmerkezcilik Nedir?

Benmerkezcilik, özellikle çocukluk döneminde görülen, ancak yetişkinlerde de bazen karşımıza çıkan bir psikolojik durumdur. Temel olarak, başkalarının görüşlerinin, duygularının veya düşüncelerinin kendi bakış açımızdan farklı olabileceğini tam olarak kavrayamama halini ifade eder. Yani, dünyayı sadece kendi gözlerimizle görmek, başkasının yerine kendimizi koyamemek, bu kavramın temelini oluşturur.

Psikolojide bu kavram, özellikle Jean Piaget’in bilişsel gelişim kuramında önemli bir yere sahiptir. Piaget’e göre, küçük çocuklar henüz bilişsel olarak yeterince gelişmedikleri için, başkalarının da kendileri gibi düşündüğünü varsayar. Örneğin, bir çocuk kapattığı gözlerini, annesinin de gördüğünü sanabilir. Bu, bilinçli bir aldatma değil, gelişimsel bir aşımdır.

Yetişkinlerde benmerkezcilik, genellikle egosantrizm olarak karşımıza çıkar. Bu durumda kişi, başkalarının kendisiyle aynı duyguları yaşadığını ya da aynı şeylere önem verdiğini düşünür. Zamanla empati geliştiğinde, bireyler başkalarının farklı düşünebileceğini kabul eder hâle gelir.

Benmerkezcilik, tamamen olumsuz bir özellik olarak görülmemeli. Gelişim sürecinin doğal bir parçasıdır. Ancak ilişki içinde olan bireylerde aşırı benmerkezcilik, empati eksikliğine yol açabilir. Bu yüzden, başkalarının bakış açısını anlamaya çalışmak, sağlıklı ilişkiler kurmak için büyük önem taşır.