Psikolojide Yapaycılık nedir?

Yapaycılık Nedir?

Yapaycılık, özellikle çocuklarda görülen, doğa olaylarını insan ya da insan benzeri varlıklar tarafından yönlendirilmiş şekilde algılama eğilimidir. Bu kavram, Jean Piaget'in bilişsel gelişim kuramına göre 4-7 yaş arası sezgisel düşünce dönemi ile ilişkilidir. Bu dönemde çocuklar, henüz doğa bilimlerini tam olarak anlayamadıkları için çevrelerindeki olayları kendi sınırlı mantıklarıyla açıklamaya çalışırlar.

Örneğin, bir çocuk "Yağmur neden yağıyor?" sorusuna "Gökler ağlıyor çünkü mutsuz" ya da "Güneş, uyumak istemediği için gündüz görünüyor" diyebilir. Bu tür açıklamalar, doğa olaylarının bilimsel değil, duygusal ya da amaçlı bir şekilde gerçekleştiğini düşündüğünü gösterir. Çocuklar, hâlâ soyut düşünme becerilerini geliştirmedikleri için, rüzgârın, depremin ya da gece-gündüzün oluşumunu bir "kimse" ya da "varlık" tarafından yapıldığına inanabilir.

Yapaycılık, gelişim sürecinin normal bir parçasıdır. Zamanla eğitim ve deneyimlerle bu düşünce biçiminden kurtulunur. Ancak bu inançlar, çocukların dünyayı anlamaya çalışırken hayal güçlerini nasıl kullandığını gösterir. Özellikle 5-6 yaş grubunda, doğa olaylarını sanki birileri kontrol ediyormuş gibi düşünmek oldukça yaygındır.

Özetle, yapaycılık sadece bir bilgi eksikliği değil, aynı zamanda çocukların dünyayı keşfederken kurdukları hayalî açıklamalardır. Bu dönem geçtikçe, daha mantıklı ve bilimsel düşünme biçimleri gelişmeye başlar.