Şarap içen peygamber kimdir?

Nuh Peygamber ve Şarabın Sırrı: Klasik Edebiyatta Bir Metafor

Klasik Türk edebiyatı, yüzeyde görünenin ötesinde derin anlamlar barındıran zengin bir mecaz dünyasına sahiptir. Günümüz perspektifinden bakıldığında İslam dininde haram kılınan bir içecek ile bir peygamberin adının yan yana gelmesi şaşırtıcı hatta tezat görünebilir. Ancak Divan şiirinde Nuh Peygamber ve şarap unsurları, tamamen sembolik ve edebi bir çerçevede ele alınmıştır.

Eski metinlerde ve tufan mitlerinde, şarabın icadı veya kadehin şekli ile Nuh’un gemisi arasında güçlü alegorik bağlar kurulur. Tufan sırasında dalgalarla boğuşan gemi, bazen coşkun bir şarap kadehine; geminin içindeki kurtuluş ise aşkın ve irfanın getirdiği sarhoşluğa benzetilir. Buradaki şarap, somut bir alkollü içecekten ziyade ilahi aşkı, hakikate ulaşmanın getirdiği manevi sarhoşluğu ve neşeyiyi temsil eder.

Şairler, Nuh tufanını ve eskatolojik mitleri işlerken bu zengin metaforlardan yararlanmış, kadehi ve meclisi hayatın bir simgesi olarak sunmuşlardır. Dolayısıyla edebiyatımızdaki bu kullanım, dini bir kuralı ihlal etmek değil; tufanın getirdiği yıkım ve sonrasındaki yeniden doğuşu edebi bir derinlikle ifade etme sanatıdır.