Türkçeyi ilk defa Latin alfabesi ile yazan kimdir?

Türkçenin Latin Harfleriyle İlk Kullanımı

Johannes Schiltberger, 14. yüzyılda yaşayıp esaret dönemlerinde kaleme aldığı anılarıyla tarihe geçmiştir. Alman asıllı bu yolcu, 1396 yılında yapılan Nikopol Savaşı’nda Osmanlılar tarafından esir alınır ve yıllarca kölelik yaşar. Bu yıllar boyunca gördüğü olayları ve karşılaştığı kültürleri anlatan kitabında, bazı kelimeleri Türkçeye ait ifadelerle destekler.

İşte bu metinler, Codex Cumanicus’un ardından Latin alfabesiyle yazılmış ilk Türkçe örnekler arasında yer alır. Codex Cumanicus, 13. yüzyılda Kıpçak Türkçesi için yazılmış dini bir metin olup, Latin harfleriyle kaleme alınmıştır. Ancak Schiltberger’in eserinde geçen ifadeler, Osmanlı Türkçesinin Latin alfabesiyle yazıldığı bilinen en eski örneklerdendir.

Schiltberger, anılarında Türkçeyi günlük iletişimde duyduğu gibi aktarır. Örneğin, bazı komutlar ya da sıradan ifadeleri kelimesi kelimesine not eder. Bu küçük parçalar, o dönemde Batılı gözle Türkçeye bakılmasının nadir örneklerindendir. Aynı zamanda Türkçenin Latin harfleriyle yazımına dair tarihsel bir başlangıç noktası olarak kabul edilir.

Osmanlı döneminde daha sonra, özellikle 18. yüzyıldan itibaren Batı ile ilişkiler arttıkça Latin alfabesiyle yazılmış başka eserler de ortaya çıkar. Ancak ilk kez Türkçenin Latin harfleriyle yazıldığı metinler arasında Schiltberger’in anıları ayrı bir öneme sahiptir. Bu nedenle, Türkçenin Latin alfabesiyle ilk kullanıldığı örneklerin peşindeysek, Johannes Schiltberger mutlaka anılmalıdır.