Ünlü Göçüşmesi ne demek?

Ünlü Göçüşmesi (Metatez) Nedir?

Türkçe, ses olayları bakımından oldukça zengin ve dinamik bir dildir. Konuşma dilinde kelimelerin söylenişini kolaylaştırmak ya da farklı ağız özelliklerine uyarlamak amacıyla bazı ses değişiklikleri meydana gelir. Bu olaylardan biri de dil biliminde göçüşme (diğer adıyla metatez) olarak adlandırılır.

Göçüşme, kısaca bir kelime içinde yer alan seslerin —özellikle ünlü ve ünsüzlerin ya da iki ünsüzün— yer değiştirmesi durumudur. Halk ağzında ve günlük konuşmalarda oldukça yaygın olan bu ses olayı, kelimenin orijinal yapısının zamanla aşınması veya söyleniş kolaylığı kazanması sonucu ortaya çıkar.

Örneğin, dilimizde sıklıkla yanlış ya da yöresel telaffuz edilen bazı kelimeler bu duruma örnek teşkil eder:

• Kibrit kelimesinin halk arasında kiprit şeklinde söylenmesi,
• Yalnız kelimesinin yanlız olarak telaffuz edilmesi,
• Köprü sözcüğünün bazı bölgelerde körümpü veya benzeri şekillere dönüşmesi.

Bu tür ses olayları, yazım kurallarında genellikle hata olarak kabul edilse de, dilin yaşayan ve değişen doğasının çok güzel birer kanıtıdır. Kelimeler ağızdan ağza dolaşırken adeta yer değiştirerek kendine yeni bir ses formu bulur.