V Sesi Köktürkçede hangi sesle gösterilir?

Eski Türkçede "V" Sesinin Kökeni ve Köktürkçe

Türk dilinin tarihî gelişim sürecinde seslerin uğradığı değişimler, dilin evrimini anlamak açısından büyük bir önem taşır. Günümüz Türkiye Türkçesinde sıklıkla kullandığımız "v" sesi, ana dilimizin en eski dönemlerinde çok daha farklı bir yapıya sahipti. Özellikle Türk yazı dilinin ilk belgelerini barındıran Köktürkçe dönemine baktığımızda, bugünkü "v" sesinin yerinde aslında "b" sesinin olduğunu görürüz.

Köktürk metinlerinde kelime içinde veya kelime sonunda yer alan /b/ sesleri, zamanla dudak ünsüzlerinin doğal değişimiyle evrilmiştir. Bu dönüşümün ilk belirgin adımları Uygur metinlerinde karşımıza çıkar. Köktürkçedeki bu /b/ sesi, Uygurcada /v/ sesine dönüşmeye başlamıştır. Dönemin bir diğer önemli evresi olan Karahanlı Türkçesinde ise bu ses, metinlerde üç noktalı "f" işaretiyle gösterilen ve çift dudak ünsüzü olan /w/ ile /v/ seslerine evrilmiştir.

Kısacası, Köktürkçe döneminde doğrudan bir "v" sesi veya bunu karşılayan özel bir Göktürk harfi bulunmuyordu; günümüzde bu sesi barındıran pek çok kelimenin kökeninde o dönem /b/ ünsüzü yer alıyordu. Dilin yüzyıllar içerisindeki bu doğal akışı, bugünkü ses yapımızın temelini oluşturmuştur.