Zıhâr ve ila yapmak ne demek?

Zıhâr ve İla Nedir?

Zıhâr, İslam hukukunda bir kocanın, eşini kendisine haram kılmak için annesi, kız kardeşi gibi kendisine mahrem olan bir kadınla kıyaslaması anlamına gelir. Yani eşinin sırtını, yüzünü ya da başka bir özelliğini “kardeşim gibi” veya “anam gibi” ifade ederek tanımlamak, onunla birlikte bulunmayı kendisine helalsiz saymasıdır bu durum. Bu tür bir ifade, tarihsel kaynaklarda "zıhâr" olarak geçer ve kökeni, Arapça "zahr" kelimesinden gelir. Kelime "sırt" ya da "yüzey" anlamlarına gelir, buradan yola çıkılarak eşin belirli bir bedensel bölgesiyle mahrem bir akraba kıyaslanır.

Zıhâr, günümüzde pek kullanılmayan bir uygulama olsa da, geleneksel fıkıh kaynaklarında önemli bir yer tutar. Bu davranışın hukuki sonucu, eşin geçici olarak helal olmaması ve belli kefaretlerle (kefare) sona erdirilmesidir. Zıhâr yapan koca, bir süre sonra bu sözünden dönmek istiyorsa, Allah’a şükretmek maksadıyla bir kefare verir. Bu, genellikle bir köleyi serbest bırakmak, 60 gün oruç tutmak ya da 60 yoksula yemek vermek şeklinde olur.

İla ise farklıdır. Bu, bir kocanın karısına yemin ederek belirli bir süre birlikte olmayacağını ve ona dokunmayacağını açıklamasıdır. Geleneksel kaynaklarda, bu yeminin süresi genellikle dört ay olarak kabul edilir. Eğer bu süre içinde yeminden dönerse sorun olmaz, ama süreyi doldurup geri dönmese, boşamış sayılır.

Her iki kavram da eşler arasındaki hukuki ilişkileri düzenleyen dini kuralların parçasıdır ve tarihsel bağlamda önemli yorumlara konu olmuştur.