İçindekiler

Kamu davasına itiraz edilir mi sorusunun doğrudan cevabı, davanın hangi aşamasında olduğunuza bağlı olarak değişmekle birlikte evet, kamu davasının açılmasına yol açan iddianameye veya davanın sonucunda verilen karara karşı itiraz etmek ve hukuki yollara başvurmak mümkündür. Kamu davası süreci savcılığın iddianameyi mahkemeye sunmasıyla başlar ve sanık için bu noktadan itibaren savunma hakkı kutsal bir hal alır. Mesele şu ki, devletin sizin adınıza veya size karşı açtığı bu devasa mekanizmanın dişlileri arasında ezilmemek için hangi düğmeye ne zaman basacağınızı çok iyi bilmeniz gerekiyor. Hukuk sistemimiz hata payını minimize etmek için tasarlanmış olsa da, bazen gerçeklerin su yüzüne çıkması için sizin itiraz etmeniz şarttır.

Kamu davası nedir ve itiraz mekanizması nasıl çalışır

Kamu davası dediğimiz şey, aslında toplumun huzurunu bozan bir suç işlendiği iddiasıyla devletin, yani Cumhuriyet Savcısının, suçun faili olduğu düşünülen kişiye karşı açtığı davadır. Burada şikayetçi şikayetinden vazgeçse bile, eğer suç şikayete bağlı olmayan cinstense, devlet "benim düzenim bozuldu" diyerek takibi bırakmaz. Ama burada bir parantez açmak lazım, her suçun kamu davasına dönüşmesi zorunlu değildir (bazı küçük suçlar uzlaşma veya önödeme ile çözülebilir). Savcı soruşturma aşamasında yeterli şüpheye ulaştığında bir iddianame hazırlar ve bu belge mahkeme tarafından kabul edildiğinde kamu davası resmen başlamış olur.

İddianamenin iadesi ve ilk itiraz fırsatı

Hukuk tekniği açısından bakıldığında, sanığın iddianameye doğrudan "itiraz ediyorum" deme şansı soruşturma aşamasında pek yoktur. Ama işin rengi mahkeme aşamasında değişir. Mahkeme iddianameyi incelediğinde, eğer Ceza Muhakemesi Kanunu madde 174 kapsamındaki eksiklikleri görürse iddianameyi iade edebilir. Sanık tarafı ise duruşmalar başladığında savunma yaparak aslında davanın temelindeki iddialara en sert itirazını gerçekleştirmiş olur. Burada işler biraz karışıyor çünkü halk arasında "itiraz" denilen şey bazen savunma yapmakla, bazen de bir kararı bir üst mahkemeye taşımakla karıştırılıyor.

İddianamenin kabulünden sonra savunma stratejileri

Kamu davası açıldıktan sonra artık top mahkemededir. Bu aşamada kamu davasına itiraz edilir mi diye düşünmek yerine, iddianamedeki delillerin hukuka aykırılığını kanıtlamaya odaklanmak gerekir. Hukuka aykırı yollarla elde edilmiş bir ses kaydı veya izinsiz bir arama sonucunda bulunan delil, davanın seyrini tamamen değiştirebilir. Ve bu noktada avukatın feraseti devreye girer. Çünkü savcı her zaman sizin lehinize olan delilleri toplamamış olabilir, bu da savunmanın en doğal itiraz hakkıdır.

Ara kararlara karşı itiraz yolu

Dava devam ederken mahkeme bazen tutukluluk halinin devamına, bazen de bir mülke el konulmasına karar verebilir. İşte buralarda itiraz müessesesi net bir şekilde devreye girer. Örneğin tutukluluk kararına karşı 7 gün içinde bir üst mahkemeye itiraz edebilirsiniz. Bu, davanın esasına dair bir itiraz değildir ama hürriyeti bağlayıcı bir kısıtlamaya karşı en hızlı tepkidir. Ama şunu unutmamak lazım, her ara karara itiraz edilemez; sadece kanunun açıkça izin verdiği hallerde bu yol açıktır.

Yargılama sürecindeki usul hatalarına itiraz

Mahkeme süreci boyunca hakim bazen tanığı dinlemez, bazen bilirkişi raporundaki bariz hatayı görmezden gelir. Bu durumda avukatın duruşma zaptına geçecek şekilde itirazlarını dile getirmesi hayati önem taşır. Çünkü istinaf veya yargıtay aşamasında "ben buna sözlü olarak karşı çıkmıştım" demeniz yetmez, o itirazın kayıtlara geçmiş olması gerekir. Let's be clear; mahkemede sessiz kalmak, iddiaları zımnen kabul etmek olarak algılanabilir, bu yüzden her haksızlığa anında ve hukuki bir dille ses yükseltmek şarttır.

Dava sonucunda verilen karara karşı kanun yolları

Diyelim ki yerel mahkeme kararını verdi ve bu karar sizin beklediğiniz gibi değil. Kamu davasına itiraz edilir mi sorusunun en etkili olduğu yer tam da burasıdır. Kararın tefhiminden veya tebliğinden itibaren başlayan o meşhur süreler içinde istinaf başvurusu yapmanız gerekir. Bölge Adliye Mahkemesi, davanızı hem maddi vakıa yönünden hem de hukukilik yönünden tekrar inceler. Bu, davanın ikinci bir şansı gibidir ve yerel mahkemenin yaptığı hataların düzeltilmesi için kurgulanmış muazzam bir denetim mekanizmasıdır.

Temyiz süreci ve Yargıtay denetimi

İstinaf mahkemesinin kararı da sizi tatmin etmediyse ve suçun niteliği gereği temyiz yolu açıksa, dosya Yargıtay'a gider. Yargıtay artık "olay nasıl oldu" diye bakmaz, "hukuk doğru uygulandı mı" diye bakar. Yani bir nevi hukuk filtresidir. Burada yapılacak itirazlar çok daha teknik ve hukuki temelli olmalıdır. Ama davanın en başında doğru kurgulanmayan bir itiraz stratejisinin, Yargıtay katında karşılık bulması oldukça zordur. Çünkü üst mahkemeler alt mahkemelerin hatalarını temizlerken, dosyaya yeni delil sokmak neredeyse imkansızdır.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına (HAGB) itiraz

Kamu davasının sonunda bazen hakim "sen suçlusun ama sana bir şans veriyorum, 5 yıl boyunca suç işlemezsen bu dava hiç açılmamış sayılacak" der. Buna Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması denir. Birçok kişi bunu bir lütuf olarak görür ve itiraz etmez. Oysa siz gerçekten masumsanız ve bu karar sizin sicilinize işlenmese bile üzerinizde bir baskı oluşturuyorsa, HAGB kararına da itiraz edebilirsiniz. Bu itiraz, kararı veren mahkemeden bir üst sıradaki ağır ceza mahkemesine yapılır.

Beraat yerine HAGB verilmesi durumunda ne yapılmalı

Eğer deliller sizin beraat etmeniz gerektiğini gösteriyorsa ama mahkeme kolaya kaçıp HAGB verdiyse, burada durup düşünmek gerekir. Çünkü beraat etmek sizi tamamen aklarken, HAGB sizi "potansiyel suçlu" kategorisinde bir denetime tabi tutar. Hukuki mücadeleyi sonuna kadar götürmek, bazen o 5 yıllık denetim süresinden çok daha değerlidir. Ve dürüst olmak gerekirse, masum bir insanın böyle bir kararı kabul etmesi psikolojik olarak da yıpratıcı olabilir. Bu nedenle kamu davasına itiraz edilir mi sorusunun cevabı, sadece teknik bir prosedür değil, aynı zamanda bir onur mücadelesidir.